Báo động thép nhập khẩu tràn vào, đe dọa ngành thép Việt
Trong 6 tháng đầu năm, Việt Nam đã nhập khẩu gần 6 triệu tấn thép cuộn cán nóng (HRC), trong đó Trung Quốc chiếm ưu thế vượt trội với 74% thị phần và giá trị lên đến 2,5 tỷ USD.
Theo số liệu từ Hải quan, riêng trong tháng 6, Việt Nam nhập khẩu 886.000 tấn HRC, con số này chiếm tới 151% sản lượng sản xuất trong nước. Đáng chú ý, thép nhập từ Trung Quốc chiếm đến 77%, với mức giá trung bình 560 USD/tấn – thấp hơn từ 45 đến 108 USD/tấn so với các nước khác.
Lũy kế 6 tháng, lượng HRC nhập khẩu đã lên đến gần 6 triệu tấn, tăng 32% so với cùng kỳ năm 2023 và tương đương 173% sản lượng thép HRC sản xuất trong nước. Trung Quốc đóng góp phần lớn trong số này, còn lại đến từ các quốc gia như Đài Loan, Hàn Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản. Kim ngạch nhập khẩu đạt tổng cộng 3,46 tỷ USD, trong đó Trung Quốc chiếm 2,5 tỷ USD.
Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) cho biết, nhu cầu HRC của Việt Nam vào khoảng 12-13 triệu tấn mỗi năm, trong khi các nhà máy trong nước chỉ sản xuất được khoảng 9 triệu tấn. Dòng chảy thép giá rẻ ồ ạt nhập khẩu đã khiến thị phần bán hàng HRC của các doanh nghiệp nội địa như Hòa Phát và Formosa giảm từ 42% (2021) xuống còn 30% vào năm 2023. Sự cạnh tranh gay gắt từ thép nhập khẩu giá rẻ, thậm chí có dấu hiệu bán phá giá, đang khiến các doanh nghiệp trong nước không thể khai thác hết công suất thiết kế.
Năm 2023, sản lượng thép HRC của Việt Nam đạt 6,7 triệu tấn, tương đương 79% công suất, thấp hơn nhiều so với 86% vào năm 2021. Trong khi đó, lượng thép HRC nhập khẩu lại lên đến 9,6 triệu tấn, cao gấp 1,5 lần sản lượng nội địa. Tình trạng nhập khẩu thép cuộn cán nóng tăng mạnh gấp 1,7 lần sản xuất trong nước trong nửa đầu năm nay đang là một tín hiệu báo động cho ngành.
Theo VSA, Việt Nam đáp ứng được khoảng 70% nhu cầu tiêu thụ thép HRC, nhưng không áp dụng các rào cản thuế quan bảo vệ như Thái Lan và Indonesia – hai nước láng giềng chỉ đáp ứng lần lượt 43% và 37% nhu cầu, đã thiết lập thuế chống bán phá giá từ năm 2019. Điều này khiến thị trường Việt Nam trở thành điểm đến lý tưởng cho thép nhập khẩu từ các nước lân cận, đồng thời trở thành cơ sở trung gian để các “ông lớn” ngành thép xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu.
Hiệp hội Thép nhận định, do Việt Nam từng không tự sản xuất được HRC và nhiều sản phẩm thép cao cấp, nên các hiệp định quốc tế trước đây đều duy trì thuế nhập khẩu ở mức 0%. Tuy nhiên, ngành thép Việt Nam hiện đã có những bước tiến vững chắc, với khả năng sản xuất nhiều sản phẩm chất lượng cao và giữ vị thế dẫn đầu Đông Nam Á. Hiệp hội kêu gọi Chính phủ và các cơ quan chức năng đưa ra các biện pháp bảo vệ phù hợp để giữ vững lợi thế cạnh tranh và bảo vệ ngành thép trong nước khỏi làn sóng thép nhập khẩu giá rẻ tràn vào.
——
Xem thêm tại :
